“Οἱ ἀρετές” (ἀπό τό βιβλίο “ΑΜΑΡΤΩΛΩΝ ΣΩΤΗΡΙΑ”)

 

Με πολλή σοφία και γνώση ο προφήτης Δαβίδ ορίζει το διπλό περιεχόμενο της ενάρετης πολιτείας, όταν συμβουλεύει: “Φύγε μακριά από το κακό και κάνε το αγαθό” (Ψαλμ. 33:15). Για την αποφυγή του κακού γράψαμε αρκετά στο πρώτο μέρος. Στο δεύτερο θα γράψουμε για την τέλεση του αγαθού, την άσκηση των αρετών, καθώς και για την τελική Κρίση, τον παράδεισο και την κόλαση.

 Θα ξεκινήσουμε, κάνοντας μια στοιχειώδη ιεράρχηση των αρετών, για να ξέρεις ποιες είναι οι ανώτερες και σπουδαιότερες. 

Όλες οι αρετές χωρίζονται σε δύο τάξεις: Στις πνευματικές και αόρατες, εκείνες δηλαδή που βιώνονται και καλλιεργούνται από τον άνθρωπο εσωτερικά, και στις εξωτερικές και ορατές, εκείνες που εκδηλώνονται και φαίνονται.Στην πρώτη τάξη ανήκουν οι τρεις θεολογικές αρετές -πίστη, ελπίδα και αγάπη, με κορυφαία την τελευταία, που είναι η βασίλισσα των αρετών -καθώς και άλλες όμοιες μ΄αυτές, όπως είναι η ταπείνωση, η υπομονή, η ευλάβεια, η διάκριση, η καταφρόνηση του κόσμου, η απάρνηση του ιδίου θελήματος κ.λ.π.

Ἐρώτηση σχετική μέ τά ἑπτά ἔθνη καί τά ὀκτώ πάθη

 

 Για τα επτά έθνη, των οποίων τη γη κατέλαβαν οι Ισραηλίτες, και γιατί άλλοτε γίνεται λόγος για «επτά» έθνη και άλλοτε για «πολλά» έθνη.

Αυτά τα πάθη είναι τα «επτά έθνη», των οποίων τη γη υπόσχεται ό Κύριος να δώσει στα τέκνα του Ισραήλ, μετά την έξοδό τους από την Αίγυπτο. Το καθετί πού συνέβαινε τότε στους Ισραηλίτες ήταν κατά τον Απόστολο παρατυπώσεις (Α’ Κορ. 10, 6). Οφείλουμε συνεπώς κι εμείς να τα μελετούμε προσεκτικά και να διδασκόμαστε απ’ όλα αυτά. Έχει λοιπόν ειπωθεί: «Όταν ο Κύριος, ο Θεός σας, σας φέρει στη χώρα που τώρα πάτε να την κατακτήσετε, θα διώξετε στο πέρασμά σας πολλά έθνη: τους Χετταίους, τους Γεργεσαίους, τους Αμορραίους, τους Χαναναίους, τους Φερεζαίους, τους Ευαίους και τους Ιεβουσαίους, επτά έθνη μεγαλύτερα και ισχυρότερα από σας. Θα τους παραδώσει ο Κύριος, ο Θεός σας, στην εξουσία σας, για να τους νικήσετε και να τους εξοντώσετε πλήρως» (Δευτ. 7, 1-2).

Ἡ κλίμακα τῶν ἀρετῶν

Η ελάττωσις του κακού γεννά την αποχή από το κακό.
Η αποχή από το κακό είναι η αρχή της μετανοίας.
Η αρχή της μετανοίας είναι η αρχή της σωτηρίας.
Η αρχή της σωτηρίας είναι η καλή πρόθεσις.
Η καλή πρόθεσις γεννά τους κόπους.
Αρχή των κόπων είναι οι αρετές.
Η αρχή των αρετών είναι το άνθος της πνευματικής ζωής.

Ἀρετές καί πάθη

 

Οἱ ἀρετές
Οἱ ἀρετές ὡς ἀρχική ἀνθρώπινη προσπάθεια καί φανέρωσι τοῦ κατ’ εἰκόνα εἶναι κτιστές. Αὐτές δέν μᾶς σώζουν, διότι τό κτιστό δέν σώζει. Ἀντιπαλαίουν ὅμως στά πάθη καί τά διώχνουν. Καθιστοῦν ἔτσι τόν ἄνθρωπο «χωρητικό» τῆς Θείας Χάρης, τοῦ ἀκτίστου.
Ἡ κάθαρσι διά τῆς μετανοίας καί τῆς ἐξάσκησης τῶν κτιστῶν ἀρετῶν πραγματοποιεῖται καί ὁλοκληρώνεται διά τῆς ἄκτιστης καθαρτικῆς Θείας Χάρης. Τότε ἀκολουθεῖ ὁ φωτισμός ἀπό τήν ἄκτιστη φωτιστική Θεία Χάρι καί φανερώνεται ό καρπός τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Τότε σώζεται ὁ ἄνθρωπος.
Οἱ ἀρχικές ἀρετές πού γίνονται μέ τήν κτιστή ἀνθρώπινη δύναμη μᾶς βοηθοῦν ὥστε νά γίνουμε δοχεῖα τῆς Χάρης. Μετέχοντας στήν Θεία Χάρι ἐπιτυγχάνεται ἡ ἕνωση μέ τόν Θεό, ἀλλά καί μέ τούς ἄλλους· μέ ἐκείνους πού μετέχουν στήν ἴδια ἄκτιστη θεοποιό Θεία Χάρι .