«Ἡ σιωπή», Ἀρχιμ. Σεραφείμ Δημόπουλος

“ΔΙΑ ΤΟΥΣ ΜΟΝΑΧΟΥΣ”

Ἀρχιμ. Σεραφείμ Δημόπουλος

μέρος γ΄ «Ἡ σιωπή»

Καί εἰς ἄλλη ἐργασία μας εἴχαμε σημειώσει καί κρίνω ὠφέλιμον καί ἐδῶ νά ἐπαναλάβω ὅσα περί τῆς σιωπῆς ἐσημείωσα.

Ὅτι δηλαδή οἱ πρῶτοι πατέρες εἶχον τήν σιωπή ὡς ἀρετή ἀρετῶν καί ὡς ἀπόδειξις προόδου εἰς τήν ἀρετή. Καί ἐπεδίωκαν ν᾿ ἀποκτήσουν μέ πολλούς κόπους καί προσπάθειες αὐτή τήν μητέρα τῶν ἀρετῶν. Καί οἱ πνευματικοί πατέρες ἐξασκοῦσαν τούς μαθητάς των εἰς αὐτήν. Κάποιος μοναχός εἰσῆλθε εἰς ἕνα μοναστήρι, καί ἐζήτησε ἀπό τόν ἡγούμενον νά τόν κάμη καλόγηρον. Καί αὐτός τοῦ εἶπεν διά νά τόν δοκιμάση.

«Ἀπ᾿ ὅτι βλέπω ἐσύ δέν φαίνεσαι νά προοδεύσης σέ καμία ἀρετή. Ὅμως ὡς κανόνα ἔχε τοῦτο. Νά μήν ὁμιλῆς καθόλου. Οὔτε μία λέξη δέν θά βγαίνη ἀπό τό στόμα σου. Οὔτε προσευχή θά ὑποψιθυρίζης. Οὔτε εἰς τήν ἐκκλησία θά ψάλης. Ἔάν σέ ἐρωτήση ἄλλος ἀδελφός ἤ κοσμικός περί τινος πράγματος δέν θά τοῦ ὁμιλήσης. Θά ζῆς καί θά πολιτεύεσαι ὡς ἄλαλος. Ἐάν δέ κάμης ἔτσι, ἴσως ὁ Θεός καί σέ εὐσπλαγχνισθῆ καί σέ κοσμήση μέ κάποια ἀρετή καί σωθῆς».

«Ἡ Σιωπή»

 

 “ Ἀδιαλείπτως καί προσεχῶς δεῖ τῷ Θεῷ προσεύχεσθαι”

 Ἁγίου Μακαρίου τοῦ Αἰγυπτίου

 “Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΜΟΥ ΙΩΣΗΦ

 Ο ΗΣΥΧΑΣΤΗΣ ΚΑΙ ΣΠΗΛΑΙΩΤΗΣ”

 Πολύ βασική ἀρετή, γιά νά προκόψῃ κανείς στήν Νοερά προσευχή, εἶναι ἡ σιωπή. Ὄχι μόνο στό στόμα τοῦ σώματος, ἀλλά κυρίως στό στόμα τῆς ψυχῆς, στόν νοῦ δηλαδή, γιατί ὁ σκορπισμός τοῦ νοῦ εἶναι σοβαρώτατο ἐμπόδιο γιά τήν νοερά ἐργασία.
Ὁ Γέροντας μᾶς θύμιζε διαρκῶς τόν λόγο: ὅτι ἡ φύλαξις τοῦ στόματος, ἐάν κανείς σιωπᾶ μέ ἐπίγνωσι, ξυπνᾶ τήν συνείδησι πρός τόν Θεό. Καί μᾶς ἔλεγε πώς ὅσο ἐμεῖς σιωποῦμε καί ἀγωνιζόμαστε στόν ἀπαρρησίαστο τρόπο συμπεριφορᾶς, τόσο θά μᾶς ἐπισκέπτονται τά δάκρυα.
Καί πράγματι, δέν ξέραμε τί θά πῇ ἀργολογία μέσα στήν ἀδελφότητα μας. Συνεχῶς λέγαμε τήν εὐχή. Μιλοῦσε ὁ Γέροντας καί ὁ Γερο-Ἀρσένιος, μά ἐμεῖς οἱ νεώτεροι μεταξύ μας δέν μιλούσαμε. Μπροστά στόν Γέροντα ἤμασταν πάντα σιωπηλοί καί συνεσταλμένοι. Ἰδίως ἐγώ οὔτε τολμοῦσα νά μιλήσω μέ ἀδελφό μπροστά στόν Γέροντα.

Πῶς καί πότε πρέπει νά μιλᾶμε; Μέρος 2ο

  Του αγίου Έφραίμ 
Εκείνος πού λέει πολλά λόγια, (όταν βρίσκεται) ανάμεσα σε αδελφούς, θα προκαλέσει πολλές φιλονικίες και πολλή αντιπάθεια εναντίον του. «Αν όμως δύσκολα ανοίγει τα χείλη του, θα γίνει αγαπητός.

Αδελφέ, όταν ο αθλητής αγωνίζεται, κρατάει σφιχτό το στόμα του. Σφίγγε κι εσύ το στόμα σου, (συγκρατώντας το) από τα περιττά (λόγια), και θα έχεις (ψυχική) ανάπαυση.
Όποιος λέει πολλά λόγια, γίνεται αντιπαθητικός. «Όποιος όμως προσέχει το στόμα του, γίνεται αγαπητός.
Όποιος φυλάει το στόμα του, φυλάει Και την ψυχή του. Απεναντίας, ο αυθάδης αυτοκαταστρέφεται ή (πάντως) «εγγίζει συντριβή», όπως είναι κάπου γραμμένο (Παροιμ. 10:14).

 http://agios-dimitrios.blogspot.gr/2014/09/2_26.html Ό κήπος πού δεν έχει φράχτη, ποδοπατιέται Και ερημώνεται.
Κι αυτός πού δεν φράζει το στόμα του, χάνει τους (πνευματικούς) καρπούς του.
Άντιόχου του Πανδέκτη

Πῶς καί πότε πρέπει νά μιλᾶμε; (Μέρος 1ο)

 

 Ένας γέροντας είπε:
Υπάρχει άνθρωπος πού νομίζει ότι σωπαίνει, μα ή καρδιά του κατακρίνει τους άλλους. Αυτός πάντοτε μιλάει. 

Και υπάρχει άλλος πού μιλάει άπ’ το πρωί ως το βράδυ, μα φυλάει τη σιωπή, γιατί δεν λέει τίποτα πού να μην είναι ωφέλιμο.

Ρώτησαν ένα γέροντα:
Ποια είναι ή σημασία του ρητού, «πάν ρήμα άργόν ο εάν λαλήσωσιν οι άνθρωποι, άποδώσουσι περί αυτόν λόγον» (Ματθ. 12: 36);
Και αποκρίθηκε:
Κάθε λόγος πού αναφέρεται σε υλικά πράγματα, εκτός από τα απαραίτητα, είναι αργολογίας. Μόνο ή ομιλία για σωτηρία «ψυχής δεν είναι αργολογία.

Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Σιναΐτου:Περί πολυλογίας καί σιωπῆς

 

«Κλίμαξ»

ΛΟΓΟΣ ΕΝΔΕΚΑΤΟΣ

Περί πολυλογίας και σιωπής

1. Έχομε αναφέρει με συντομία στα προηγούμενα ότι είναι πολύ επικίνδυνο, και γι΄ αυτούς ακόμη πού θεωρούνται πνευματικοί, να κρίνουν τους άλλους, πράγμα πού υπεισέρχεται ανεπαίσθητα. Και είναι το να κρίνη κανείς τους άλλους σαν να κρίνη τον εαυτόν του και να τιμωρήται από την γλώσσα του. Τώρα λοιπόν η σειρά των λόγων απαιτεί να ομιλήσωμε για την αιτία και την θύρα από όπου εισέρχεται και εξέρχεται το πάθος της πολυλογίας.
2. Η πολυλογία είναι η καθέδρα της κενοδοξίας. Καθισμένη επάνω της η κενοδοξία προβάλλει και διαφημίζει τον εαυτόν της. Η πολυλογία είναι σημάδι αγνωσίας, θύρα της καταλαλιάς, οδηγός στα ευτράπελα, πρόξενος της ψευδολογίας, σκορπισμός της κατανύξεως. Είναι αυτή που δημιουργεί και πού προκαλεί την ακηδία. Είναι πρόδρομος του ύπνου, διασκορπισμός της «συννοίας», αφανισμός της φυλακής του νοός, απόψυξις της πνευματικής θερμότητος, αμαύρωσις της προσευχής.

Ἁγία Ζώνη – Περὶ σιωπῆς

Ἐννόημα

	Γιά νά ἀποκτήσης τή σιωπή καί τήν ἡσυχία στήν καρδιά σου, ἀπόφευγε τίς περιττές βιοτικές σκέψεις. Ἔτσι θά σωθεῖς καί θά συγχορεύης μέ Ἀγγέλους.
	Ἕνας Γέροντας, πολύ μεγάλος νηστευτής, εἶπε: “Ἐκείνη τήν ἡμέρα, πού θά παραβιάσω ἀσκόπως τήν εὐλογημένη σιωπή, δέν μπορῶ οὔτε κι αὐτό τόν κανόνα τῆς νηστείας μου νά τηρήσω, καθώς πρέπει”.
	Ὅπως ὑπάρχει ἡ καλή σιωπή, ὑπάρχει καί ἡ κακή. Ὅπως ὑπάρχει ἡ καλή ὁμιλία, ὑπάρχει καί ἡ κακή. Καλή σιωπή εἶναι ἡ ταπεινή, ἡ ἐσωτερική, αὐτή, πού συνοδεύεται μέ προσευχή, καί γεμίζει τήν ψυχή μέ χαρά. Κακή σιωπή εἶναι ἐκείνη, πού τήν συνοδεύει ἡ δειλία, ἡ ἐσωτερική κατάκριση, ἡ ὀλιγοπιστία, ἡ θλίψη, ἡ ἀπόγνωση. Καλή ὁμιλία εἶναι ἐκείνη, πού λέγει τά σωστά καί ἀναγκαῖα. Κακή ὁμιλία εἶναι ἡ ἀργολογία, ἡ εὐτραπελία, ἡ κολακεία, ἡ ὑποκρισία, ὁ θυμός, ἡ ὀργή, ἡ αἰσχρολογία, ἡ κατάκριση, ἡ συκοφαντία καί ὅλα τά παρόμοια.

Ἡ εἰρηνική κατάστασι τῆς ψυχῆς καί ἡ πολυλογία-Σχόλιο στόν Ἅγιο Διάδοχο Φωτικῆς.

 

Ὅπως συμβαίνει μέ ἕνα ζεστό δωμάτιο πού συνεχῶς ἀνοιγοκλείνει ἡ πόρτα ἔτσι καί στήν ψυχή πού θέλει νά λέγει πολλά ἀκόμη καί καλά: Ἡ ψυχή χάνει τήν πνευματική της θέρμη.

Αὐτή ἡ θέρμη δημιουργεῖται ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα ὅταν ἡ ψυχή θυμᾶται τόν Θεό.

Ἡ ἀπώλεια τῆς Ἁγιοπνευματικῆς θερμότητας συμβαίνει διότι ἡ πολυλογία σκορπίζει τήν μνήμη τοῦ Θεοῦ καί τήν διώχνει ἀπό τήν ψυχή. «Ὥσπερ αἱ τῶν λουτρῶν συνεχῶς ἀνοιγόμεναι θύραι» διδάσκει ὁ Ἅγιος Διάδοχος Φωτικῆς «τήν ἔνδον θέρμην θᾶττον ὠθοῦνται πρός τά ἔξω, οὕτω καί ἡ ψυχή, ὅταν πολλά θέλῃ διαλέγεσθαι, κἄν πάντα καλά λέγῃ, τήν ἑαυτῆς μνήμην διά τῆς φωνητικῆς πύλης διαφορεῖ»¹.