«Ἡ Ὑπακοή» μέρος α΄

 

 Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο:

“Ὁ Γέροντάς μου Ἰωσήφ ὁ ἡσυχαστής καί σπηλαιώτης”, ΓέροντοςἘφραίμΦιλοθεΐτου

Αὐτός ὁ μεγάλος ἀσκητής περισσότερο ἀπό κάθε ἄλλη ἄσκησι μᾶς τόνιζε τήν ὑπακοή. Καί ἐνῶ ὁ ἴδιος ἦταν ἄκρως ἡσυχαστής καί ἀκριβής ἐργάτης τῆς Νοερᾶς προσευχῆς, ὡς πρῶτο βάθρο δέν μᾶς παρέδωσε τήν ἡσυχία καί τήν Νοερά προσευχή, ἀλλά τό κοινόβιο καί τήν ὑπακοή. Συνεχῶς μᾶς ἔλεγε:
«Ἡ προσευχή πηγάζει ἀπό τήν ὑπακοή, ὄχι ἡ ὑπακοή ἀπό τήν προσευχή. Κάνε ὑπακοή τώρα καί στήν συνέχεια θά᾿ ρθῃ ἡ Χάρις».
Καί πάλι: «ὅση περισσότερη εὐλάβεια καί πίστι ἔχεις στόν Γέροντά σου, τόση Χάρι δικαιοῦσαι!»
Μᾶς ἐξηγοῦσε ὁ Γέροντας τήν πραγματική ἔννοια τῆς ὑποταγῆς, λέγοντας:
«Οἱ ἅγιοι Πατέρες, ὅπου μᾶς διδάσκουν νά εἴμεθα εἰς τήν ὑψηλοτάτην τῶν ἀρετῶν ὑπακοήν, γενόμενοι μιμηταί τοῦ Ἰησοῦ, αὐτός εἶναι ὁ σκοπός των. Ἤγουν δι᾿ αὐτῆς νά μᾶς καθαρίσουν ἀπό τά διάφορα πάθη φρονήσεως καί αὐταρεσκείας ἰδίου θελήματος, διά νά λάβωμεν τήν θείαν Χάριν. Ὁ κύριος σκοπός, ὅπου πάει ὁ μαθητής πλησίον Γέροντος ἀπό ἀγάπην Χριστοῦ νά μεταδώσῃ τό τάλαντον τοῦ πλούτου τῆς αὐτοῦ ἀρετῆς, ὁ δέ μαθητής νά κληρονομήσῃ τήν χάρι τοῦ Γέροντος».1

Τό ἐλάττωμα τοῦ «ἰδίου θελήματος»

    

Αγίου Κασσιανού Ρωμαίου

 Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο, όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων, αλλά ν’ακολουθεῖ το δικό του θέλημα. 

Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη, ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια, αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί, και, βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι, θα αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς.
Πρέπει να μάθουμε και τούτο, παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες:

Περί τοῦ ὅτι εἶναι δύσκολη ἡ γνῶσις τοῦ Θείου θελήματος καί ὅτι ὁ ἄνθρωπος δέν μπορεῖ νά ἐννοήσει τό Θεῖο θέλημα ἥ νά προοδεύσει, ἄν δέν ἀρνηθεῖ ὅλα τά θελήματά του καί δέν ὑπακούσει στούς πνευματικούς πατέρες του

 

   ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΣΚΟΛΗ Η ΓΝΩΣΙΣ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΘΕΛΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΤΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΝΝΟΗΣΗ ΤΟ ΘΕΙΟ ΘΕΛΗΜΑ Η ΝΑ ΠΡΟΟΔΕΥΣΗ, ΕΑΝ ΔΕΝ ΑΡΝΗΘΗ ΟΛΑ ΤΑ ΘΕΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΙ ΔΕΝ ΥΠΑΚΟΥΣΗ ΣΤΟΥΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΟΥ

    Ἀββᾶς Ἀμμωνᾶς

 «ἐξελοῦ με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου, Κύριε,

 ὅτι πρός σέ κατέφυγον.

 δίδαξόν με τοῦ ποιεῖν τό θέλημά σου,

 ὅτι σύ εἶ ὁ Θεός μου·

 τό πνεῦμα σου τό ἀγαθόν ὁδηγήσει με ἐν γῇ εὐθείᾳ.»

 Ψαλμ. 142 : 10

 Καθώς γνωρίζετε, ἀδελφοί μου, ὅταν ὁ ἄνρωπος ἀλλάξη τρόπο ζωῆς καί ἀκολουθήση ἄλλο περισσότερο πνευματικό καί θεάρεστο, τότε ἀλλάζει καί τό ὄνομά του. Ἔτσι ὅταν οἱ ἅγιο Πατέρες μας προώδευσαν πνευματικά, τότε ἄλλαξαν καί τά ὀνόματά τους. Ἔλαβαν νέα ὀνόματα γραμμένα στίς πλάκες τοῦ οὐρανοῦ. Ὅταν προώδευσε ἡ Σάρα, ἀκουσε τήν φωνή: «Δέν θά ὀνομάζεσαι πλέον Σάρα, ἀλλά Σάρρα» (πρβλ. Γεν. Ιζ΄: 15). Ὁ Ἄβραμ ὠνομάσθηκε Ἀβραάμ, ὁ Ἰσάκ Ἰσαάκ, ὁ Ἰακώβ Ἰσραήλ, ὁ Σαούλ Παῦλος, ὁ Σίμων Κηφᾶς, διότι ἄλλαξε ἡ ζωή τους καί προώδευσαν ἀπό τήν κατάστασι πού ἦσαν. Γι᾿ αὐτό καί σεῖς, ἐπειδή αὐξηθήκατε στήν πνευματική ἡλικία, εἶναι ἀνάγκη νά ἀλλάξετε τό ὄνομά σας μέ νέο, σύμφωνα μέ τήν πνευματική σας πρόοδο.

Τό ἴδιον θέλημα καί ἡ ὑπακοή (Μνήμη τοῦ Ἁγίου Εὐθυμίου)

 

Οι αναγνώσεις των βίων δυο κορυφαίων Πατέρων, του Αγίου Παχωμίου και του Μεγάλου Ευθυμίου, μάς δίδουν αφορμή να σχολιάσωμε θέματα πού αφορούν το πρακτικό μας καθήκον. Θα ήθελα να σάς υπενθυμίσω ότι το Άγιο Όρος έχει σχέσι με τον Άγιο Ευθύμιο και γενικά με τους αγιοσαββίτες μοναχούς. Από αυτούς παρέλαβε η μονή Στουδίου το τυπικό της και το ίδιο τυπικό μετέφερε στον Αθωνα ο ιδρυτής της κοινοβιακής μορφής του μοναχισμού Άγιος Αθανάσιος, το οποίο και χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα. Εκείνο πού έχει σημασία να προσέξωμε στον βίο και των δυο Πατέρων, είναι το ότι μάς συνιστούν την ακρίβεια της συνειδήσεως του πρακτικού μας καθήκοντος και ιδιαίτερα την αποφυγή του «ιδίου θελήματος».

Το θέλημα γίνεται με πολλούς τρόπους, αλλά οι κεντρικοί είναι δύο. Το ένα είναι το «εκ δεξιών». Χάριν δήθεν ευλαβείας κάνει κάποιος το θέλημά του. Το άλλο είναι το «εξ αριστερών». Χάριν της φιλαυτίας κάνει πάλι το θέλημά του. Και τα δυο είναι ολέθρια. Πιο επικίνδυνο όμως είναι το «εκ δεξιών».